sponsland

klik in de kaart en beweeg door het gebied
×
Hunzevallei

Waterbatterij

1/9

Hunzevallei
De noordflank van de Hondsrug vormt een steile grens naar het lage, natte veenlandschap van het Hunzedal. Na de voorlaatste ijstijd is de ondergrond van de Hunzevallei opgevuld met fijn zand, later bedekt door dikke kussens hoogveen. Nu ligt er een laagveenlandschap dat rond het Zuidlaardermeer grotendeels is ingericht als natuurgebied. De wens om dit gebied te laten profiteren van het kwelwater uit de Hondsrug staat op gespannen voet met de drinkwaterwinning van Groningen die hier ook plaatsvindt. Hoewel de Hunzevallei grenst aan Hoogezand, Haren en Groningen is het gebied slecht toegankelijk; stad en natuurgebied liggen hier met de ruggen naar elkaar.

Doordat er in de zomermaanden minder neerslag valt en meer water verdampt dreigen delen van Noord-Nederland ‘s zomers te verdrogen. De zoetwateraanvoer vanuit het IJsselmeer naar deze gebieden zal in de toekomst onzekerder worden. In de winter wordt het neerslagoverschot afgevoerd naar de Waddenzee; een proces dat bemoeilijkt wordt door de zeespiegelstijging. Dit zal in de toekomst voor een waterveiligheidsprobleem gaan zorgen. In de Hunzevallei moet genoeg zoet water geborgen worden om veenoxidatie tegen te gaan, om dertig procent meer drinkwater te winnen en om zoet water te kunnen exporteren naar omringende gebieden.
Ontwikkeling van het Hunzedal vanaf de voorlaatste IJstijd
Voorlaatste ijstijd
Voorlaatste ijstijd
Laat-Saalien: heuvels en dalen uitgesleten tot 100 meter diepte
Laat-Saalien: heuvels en dalen uitgesleten tot 100 meter diepte
Weichselien: de dalen zijn volgestoven met fijn zand
Weichselien: de dalen zijn volgestoven met fijn zand
Middeleeuwen: ontstaan van hoogveen
Middeleeuwen: ontstaan van hoogveen
2020: verveend landschap met agrarisch gebruik
2020: verveend landschap met agrarisch gebruik
2120: transformatie tot waterbatterij
2120: transformatie tot waterbatterij
Klimaatopgaven voor het Hunzedal
Klimaatopgaven voor het Hunzedal
Waterbatterij
Met Aquabattery Recharged wordt de disbalans tussen neerslagoverschot en -tekort omgebogen in een lokale en natuurlijke zoetwaterbron. Het stroomdal van de Hunze wordt een sponslandschap dat optimaal gebruik maakt van de aanvoer van zoet kwelwater van het hogergelegen Drents Plateau. Het landschap laadt zich in de natte wintermaanden als een batterij op. Zo is er in de droge zomermaanden genoeg drinkwater en bevordert het de ontwikkeling van veennatuur. Bovendien verdwijnt hiermee de afhankelijkheid van wateraanvoer vanuit het IJsselmeer.

Een sponslandschap biedt perspectief voor veel opgaven. Zo wordt bodemdaling tegengegaan en wordt CO2 niet meer uitgestoten maar juist vastgelegd in nieuwe bossen en op den duur in nieuwe veenpakketten. Met een gegarandeerde zoetwatervoorziening kan de landbouwtransitie in de naastgelegen veenkoloniën op gang komen. De biodiversiteit en de economische en recreatieve waarde van het gebied worden vergroot met het ontstaan van een uitgestrekt veenmoeraslandschap. Het gebied vormt een toevluchtsoord voor migrerende wetland-vogelsoorten. Samen met Geopark de Hondsrug en de Drentsche Aa vormt het Hunzedal zo een groot en nieuw nationaal landschap van formaat.
lees verder
inklappen
Hydrologisch principe Aquabattery
2020
2020
Voornamelijk agrarisch landschap, gericht op afvoeren van overtollig water
2120
2120
Waterbatterij, sponslandschap dat zich oplaadt met zoet water
Doorsnede hydrologisch systeem Aquabattery Hondsrug- Hunzevallei
Doorsnede hydrologisch systeem Aquabattery Hondsrug- Hunzevallei
Beeld van de hoogveenontwikkeling langs de flank van de Hondsrug
Beeld van de hoogveenontwikkeling langs de flank van de Hondsrug
beeld door Bureau B+B / MARTA pictures
Plattegrond
Plattegrond
De werking van de Aquabattery in drie doorsnedes: Stadssysteem, benedenstrooms en bovenstrooms
1. Stadssysteem benedenstrooms
1. Stadssysteem benedenstrooms
Water uit de industriezone wordt met helofytenfilters gezuiverd en in de waterbatterij geleid.
2. Watersysteem benedenstrooms
2. Watersysteem benedenstrooms
In het benedenstroomse deel van de vallei ligt de Hunze in de boezem: hoger dan het landschap. Drempels in de boezemdijk zorgen dat het rivierwater het laagveenmoeras in kan stromen.
3. Watersysteem bovenstrooms
3. Watersysteem bovenstrooms
Watersysteem, biotopen en recreatieve netwerken in het Hunzedal
Watersysteem
Watersysteem
Het Hunzedal is gericht op het opvangen en vasthouden van verschillende waterstromen. (1) Op de Hondsrug wordt infiltratie naar de watervoerende laag in de ondergrond (aquifer) gestimuleerd. (2) Het stroomdal wordt een veenmoeras dat onder invloed staat van de dynamiek van de rivier. (3) De industriezone en de rand van de Veenkoloniën vormen een hydrologische buffer. Deze voorziet in waterzuivering en piekberging.
Biotopen
Biotopen
Het Hunzedal wordt een rijk natuurgebied met biotopen die ontstaan onder invloed van de overgang van hoog naar laag. (1) Op de Hondsrug worden naaldbossen omgevormd naar een open boslandschap met heide en zandverstuivingen. (2) Op de flanken van de Hondsrug liggen houtwallen en natte graslanden. (3) Het stroomdal wordt een laagveenmoeras dat onder invloed staat van de rivier. (4) Op de overgang van de flank naar het stroomdal liggen kansen voor de ontwikkeling van hoogveen.
Recreatieve netwerken
Recreatieve netwerken
Door de koppeling aan Geopark de Hondsrug ontstaat een groot nieuw nationaal park. De overgangen van hoog naar laag bieden ongekende recreatieve mogelijkheden. (1) Ringvormige doorgaande routes verbinden de Hondsrug met het stroomdal. (2) Een fijnmazig netwerk van wandelpaden ontsluit de toegankelijke delen van het veenmoeras. (3) Kanoroutes maken het gebied vanaf het water beleefbaar. (4) Station Kropswolde wordt de poort naar het grootste laagveenmoeras van Noordwest-Europa.
Ecolodges nabij station Kropswolde
Ecolodges nabij station Kropswolde
beeld door Bureau B+B / MARTA pictures
Drie deeluitwerkingen: Glimmen, Kropswolde en Coendersborg
Deeluitwerking Glimmen
Deeluitwerking Glimmen
Op de flanken van de Hondsrug vormen houtwallen en droogvallende sloten een coulisselandschap. Aan de voet wordt helder kwelwater opgevangen in een moeraszone, waarna het infiltreert. Op de overgang tussen de flank en het stroomgebied kan op den duur hoogveen ontstaan.
Deeluitwerking Kropswolde
Deeluitwerking Kropswolde
Hoogezand ligt aan de industriezone langs het Winschoterdiep. Hier wordt het effluent van de waterzuivering gezuiverd door wilgen en rietplantages. Station Kropswolde wordt de poort naar het laagveenmoeras. In de moerasbossen liggen recreatieve routes en ecolodges.
Deeluitwerking Coendersborg
Deeluitwerking Coendersborg
Het stadswatersysteem van de zuidelijke stadswijken van Groningen wordt afgekoppeld en langs de flanken van de Hondsrug geleid, waar het infiltreert. Vanaf de Hunzeboezem wordt een zijstroom doorgetrokken en via een oude loop de stad ingeleid. Deze ‘lokstroom’ wordt aangesloten op het Reitdiep, waardoor de natuurlijke vismigratieroute in ere wordt hersteld.
Het toekomstig landschap van het Hunzedal
Het toekomstig landschap van het Hunzedal
500953895

Over het ontwerpbureau
Bureau B+B
Sinds de oprichting in 1977 heeft Bureau B+B een rijke ervaring opgebouwd. Het bureau koppelt daardoor ruime ervaring aan jong talent. Doordat het bureau zichzelf continu vernieuwt, worden verfrissende oplossingen gevonden voor actuele thema’s. Daarbij zoekt B+B steeds naar de essentie en naar een poëtische helderheid.. Elk ontwerp start met een onderzoek naar de bestaande elementen, de tradities en het gebruik van de plek. Essentieel is het scheppen van voorwaarden voor een geleidelijke transformatie.

Het werkveld van B+B is breed: van stedelijke openbare ruimte, parken, nieuwe woongebieden tot waterwerken. Het team van het bureau bestaat uit 12 landschapsarchitecten en stedenbouwkundigen, onder leiding van Gert-Jan Wisse en Jeanette Visser.